کالابرگ یا شوخی ملی

مازیار میر

وقتی با یارانه امروز فقط سه پفک می‌شود خرید، سال ۱۴۰۵ چه باید کرد؟

در سال ۱۴۰۴ دولت برای دهک‌های اول تا سوم نفری ۶۲۰ هزار تومان و برای دهک‌های چهارم تا هفتم ۳۵۰ هزار تومان کالابرگ در نظر گرفت.

عددی که روی کاغذ شاید یک کمی قابل توجه به نظر برسد، اما در واقعیت بازار ایران بیشتر شبیه یک شوخی اقتصادی است. اگر کسی بخواهد با این مبلغ خرید جدی انجام دهد، خیلی زود متوجه می‌شود که این رقم حتی از پس چند قلم ساده هم برنمی‌آید. در واقع به زبان طنز تلخ اقتصادی، با بعضی از این مبالغ شاید بتوان سه بسته پفک خرید؛ آن هم اگر قیمت‌ها تا فردا صبح دوباره جهش نکنند.

تورم چند سال اخیر در ایران نه آهسته بوده و نه قابل پیش‌بینی؛ بلکه شبیه آسانسوری است که کابلش بریده باشد قیمت مواد غذایی، لبنیات، گوشت، برنج و حتی کالاهای ساده‌ای مثل تنقلات، هر چند ماه یک‌بار رکورد جدیدی ثبت می‌کنند. در چنین شرایطی، ثابت نگه داشتن مبلغ کالابرگ عملاً به معنای کوچک‌تر شدن سفره مردم است.

اگر قرار باشد کالابرگ در سال ۱۴۰۵ واقعاً نقش حمایتی داشته باشد، باید حداقل با واقعیت تورم هماهنگ شود. با در نظر گرفتن رشد قیمت مواد غذایی در سال‌های اخیر، بسیاری از اقتصاددانان معتقدند حداقل سطح حمایتی باید چند برابر شود. به بیان ساده‌تر، کالابرگ زیر دو تا سه میلیون تومان برای دهک‌های پایین بیشتر شبیه مُسکن است تا درمان.

موافقان افزایش جدی کالابرگ می‌گویند وقتی هدف، امنیت غذایی است، باید مبلغی پرداخت شود که حداقل یک سبد غذایی پایه را پوشش دهد. مخالفان اما نگران فشار بیشتر بر بودجه دولت و افزایش کسری مالی هستند.

با این حال یک واقعیت غیرقابل انکار وجود دارد: تورم با شوخی اداره نمی‌شود اگر قیمت‌ها با سرعت موشک بالا می‌روند، حمایت اجتماعی هم باید سرعتی مشابه داشته باشد. در غیر این صورت، کالابرگ از یک ابزار حمایت اجتماعی به یک نماد طنز تلخ اقتصادی تبدیل می‌شود؛ همان طنزی که مردم در صف فروشگاه‌ها می‌گویند:

راستی یارانه رسید؟

خوبه… امروزبینیم باهاش چند تاپفک میشه خرید!