اصل پارتوی آبشاری دکتر میر
وقتی مدیران بزرگ، مسئله را از ریشه میبینند نه از سر و صدا
نوشته دکترمازیارمیر محقق و پژوهشگر مدیریت و رهبری و آیندهپژوه
خلاصه کوتاه
اصل پارتوی آبشاری دکتر میر، توسعهای مدیریتی بر اصل ۸۰/۲۰ است؛ با این تفاوت که به یک لایه بسنده نمیکند. این مدل میگوید در میان عوامل اثرگذار، همیشه چند عامل محدودتر هم وجود دارند که تعیینکنندهترند. پس باید «مهمها» را دوباره در دل خودشان غربال کرد تا به هستههای واقعی اثرگذاری رسید. نتیجه این نگاه، تمرکز هوشمندانهتر، تصمیمگیری دقیقتر و تخصیص بهتر منابع است.
اصل پارتوی آبشاری دکترمیر چیست؟
بیشتر مدیران با اصل پارتو آشنا هستند. همان قاعده معروفی که میگوید بخش کوچکی از عوامل، بخش بزرگی از نتایج را میسازند.
اما در عمل، همینجا بسیاری از تحلیلها متوقف میشوند.
اصل پارتوی آبشاری دکتر میر از این نقطه فراتر میرود.
این مدل میگوید اگر ۲۰ درصد از عوامل، ۸۰ درصد نتیجه را میسازند، باید همان ۲۰ درصد را دوباره تحلیل کرد. چون در دل همان گروه هم، چند عامل محدودتر وجود دارند که از بقیه اثرگذارترند.
و به زبان سادهتر:
همه مهمها، به یک اندازه مهم نیستند.
و مدیر حرفهای کسی است که بتواند از میان مهمها، «مهمترها» را پیدا کند.
منطق مدیریتی مدل
در بسیاری از سازمانها، مشکل اصلی کمبود انرژی یا تلاش نیست.
مشکل این است که انرژی در جای درست متمرکز نشده است.
تیمها مشغولاند، اما لزوماً مؤثر نیستند.
بودجهها خرج میشوند، اما الزاماً بازده نمیسازند.
جلسهها زیادند، اما تصمیمهای کلیدی کماند.
اصل پارتوی آبشاری کمک میکند این مهآلودگی کنار برود.
این مدل به مدیر نشان میدهد که باید از سطح اول تحلیل عبور کند و به لایههای عمیقتر برسد؛ همانجا که نقاط اهرمی واقعی پنهان شدهاند.
فرمول ساده مدل
در این نگاه، میتوان سهم هر لایه را با ضریب ۰.۲ نمایش داد:
$$F_n = 0.2^n$$
یعنی:
– لایه اول: ۲۰ درصد
– لایه دوم: ۴ درصد
– لایه سوم: ۰.۸ درصد
و اثرگذاری تجمعی تا هر لایه:
$$I_n = 1 – 0.2^n$$
این فرمولها بیشتر از آنکه صرفاً عددی باشند، یک پیام دارند:
برای یافتن اثر واقعی، باید لایهلایه پایین رفت.
یک مثال مدیریتی واقعینما
فرض کنید یک شرکت فروش B2B هزار مشتری دارد.
در نگاه اول، همه مشتریها مهماند. اما وقتی دادهها بررسی میشود، روشن میشود که بخش کوچکی از مشتریان، بخش اصلی درآمد را میسازند.
تحلیل عمیقتر نشان میدهد حتی در همان گروه محدود هم، چند حساب کلیدی وجود دارند که بیشترین سود، بیشترین ثبات و بیشترین ظرفیت رشد را دارند.
از اینجا به بعد، استراتژی شرکت تغییر میکند:
– برای هسته اصلی، مدیریت اختصاصی تعریف میشود
– برای لایه بعدی، پیگیری استاندارد میماند
– برای بقیه، فرایندهای کمهزینه و خودکار اجرا میشود
نتیجه؟
همان منابع، اما با بازده بیشتر.
چکلیست ۴ مرحلهای اجرا
۱. شاخص اصلی را مشخص کنید
اول معلوم کنید دقیقاً دنبال بهبود چه چیزی هستید: فروش، سود، رضایت مشتری، زمان، بهرهوری یا کیفیت.
۲. عوامل را رتبهبندی کنید
مشتریان، پروژهها، فعالیتها یا کانالها را بر اساس اثر واقعی مرتب کنید.
۳. آبشار را اجرا کنید
۲۰ درصد اول را جدا کنید، سپس در همان گروه دوباره ۲۰ درصد برتر را پیدا کنید.
۴. برای هر لایه سیاست جدا داشته باشید
هستهها نیازمند توجه ویژهاند، لایههای میانی نیازمند نظم، و لایههای پایینتر نیازمند سادگی و اتوماسیون.
موافقان و مخالفان چه میگویند؟
دیدگاه موافقان
موافقان معتقدند منابع همیشه محدودند و مدیریت موفق یعنی تمرکز روی نقاطی که بیشترین بازده را دارند.
از این زاویه، اصل پارتوی آبشاری یک ابزار هوشمند برای اولویتبندی است.
دیدگاه مخالفان
منتقدان میگویند اگر این مدل بیش از حد مکانیکی اجرا شود، ممکن است فرصتهای نوظهور نادیده گرفته شوند یا بعضی بخشهای سازمان احساس بیعدالتی کنند.
برای همین، این مدل باید با قضاوت مدیریتی و شناخت زمینه همراه باشد.
کاربردهای مهم در مدیریت
این مدل در حوزههای زیر بسیار کاربردی است:
– مدیریت استراتژیک
– فروش و CRM
– بودجهبندی بازاریابی
– مدیریت زمان مدیران
– شناسایی گلوگاههای سازمانی
– بهینهسازی فرایندها
جمعبندی نهایی
اصل پارتوی آبشاری دکتر میر فقط یک فرمول نیست؛ یک شیوه نگاه است.
نگاهی که به مدیر یاد میدهد به جای پراکندگی، روی هستههای اثرگذار تمرکز کند.
در دنیای مدیریت، همیشه پرکارترین تیم، موفقترین تیم نیست.
موفقترین تیم، تیمی است که بداند کجا باید عمیق شود و کجا باید سادهسازی کند.
اگر بخواهم این مدل را در یک جمله خلاصه کنم:
مدیریت واقعی یعنی پیدا کردن چند عامل محدود که اگر درست مدیریت شوند، بقیه سیستم را هم به حرکت درمیآورند.
مازیار میر
منابع معتبر
– Vilfredo Pareto
– Joseph M. Juran
– Richard Koch
– Peter F. Drucker
– Eliyahu M. Goldratt
– W. Edwards Deming
– Kaplan & Norton
