چک لیست تخصصی برای  برندسازی نوشته دکتر مازیار میر

در اینجا چک‌لیست بازنویسی‌شده با رویکردی کاملاً عملیاتی، اجرایی و گام‌به‌گام ارائه می‌شود. لحن متن کاملاً دوستانه و راهنمایی‌گونه است و تلاش شده تا ردپای هوش مصنوعی کاملاً از بین برود. این راهنما طوری طراحی شده که انگار یک دوست باتجربه (دکتر سیدمازیار میر) کنارت نشسته و دیکته می‌کند که دقیقاً چه کاری انجام بدهی.

—

عنوان: از کندو تا برند: ۳۳ قدم اجرایی برای ساختن یک برند عسل دوست‌داشتنی
نویسنده: دکتر سیدمازیار میر، متخصص برندسازی و محقق حوزه کسب‌وکار

سلام رفیق. اگر این متن را می‌خوانی، یعنی یک محصول فوق‌العاده داری و دلت می‌خواهد دنیا آن را بشناسد. عسل تو باکیفیت است، اما برای اینکه در قفسه‌ها بدرخشد و توی دل مردم جا باز کند، باید نقشه راه داشته باشی. بیا با هم این مسیر را قدم به قدم و بدون خستگی برویم. قول می‌دهم اگر این ۳۳ قدم را عملی کنی، برندت ریشه‌دار و محکم می‌شود.

—

فصل اول: شالوده‌ریزی؛ قبل از اینکه قلم بگذاری روی کاغذ (قدم ۱ تا ۸)

قدم ۱: برو توی دل میدان و جاسوسی کن
فعلاً قلم را زمین بگذار. یک دفتر و خودکار بردار و برو توی بازار.

· تکلیف عملی: یک هفته وقت بگذار و ۱۰ صفحه اینستاگرامی مرتبط با عسل و محصولات طبیعی را زیر و رو کن. ببین چه پست‌هایی گرفته، چه هشتگ‌هایی می‌زند، مشتری‌ها زیر پست‌ها چه می‌گویند (کامنت‌ها را موشکافی کن).
· یک کار مشخص: از ۵ فروشگاه زنجیره‌ای و ۵ عطاری سطح شهر سری بزن. از بسته‌بندی رقبا عکس بگیر، قیمت‌ها را یادداشت کن. بعد از این هفته، باید دقیقاً بدانی جای خالی تو در بازار کجاست.

قدم ۲: برای مشتری‌ات یک پرونده شخصیتی درست کن
چشمانت را ببند و مشتری‌ات را تصور کن. به او یک اسم بده.

· تکلیف عملی: برگه‌ای بردار و این موارد را برای “مشتری ایده‌آل” بنویس: سن، شغل، مشکل سلامتی (مثلاً آلرژی، کم‌خوابی)، چرا باید عسل تو را بخرد؟ (مثلاً برای تقویت سیستم ایمنی کودکش). اسمش را بگذار “مهسا”. هر وقت خواستی برای برندت تصمیم بگیری، بگو “آیا مهسا این را دوست دارد؟”

قدم ۳: مأموریتت را روی یک برگه A4 بنویس

· تکلیف عملی: یک پاراگراف ۴-۵ خطی بنویس که چرا این کار را می‌کنی. از کلماتی مثل “من می‌خواهم…” شروع کن. مثال: “من می‌خواهم با به اشتراک گذاشتن عسل‌های ناب کوهستان‌های ایران، سلامتی و انرژی را به خانه‌ها برگردانم.” این برگه را بچسبان جلوی میز کارت.

قدم ۴: چشم‌اندازت را نقاشی کن

· تکلیف عملی: تصور کن پنج سال دیگر شده. یک تیتر روزنامه خیالی درباره برندت بنویس. مثلاً: “برند ‘عسل وحشی’ به عنوان محبوب‌ترین برند طبیعی سال انتخاب شد.” این تیتر را نگه دار.

قدم ۵: ارزش‌هایت را فهرست کن

· تکلیف عملی: سه کلمه که معرف باورهای تو هستند را انتخاب کن. مثلاً: ۱. اصالت (یعنی عسل خالص بدون هیچ افزودنی)، ۲. شفافیت (یعنی هر چی هست رو می‌گوییم)، ۳. دوستی با طبیعت (یعنی به محیط زیست آسیب نمی‌زنیم). این سه کلمه خط قرمز تو هستند.

قدم ۶: ۱۰ شعار مختلف بنویس و بهترین را انتخاب کن

· تکلیف عملی: یک کاغذ بردار و ۱۰ تا شعار کوتاه و مختلف بنویس. بعد به سه نفر از دوستان نزدیکت بگو صادقانه ترین و جذاب‌ترین را انتخاب کنند. مثال: “عسل وحشی، نفس طبیعت”، “یک قاشق عشق”، “طعم باورنکردنی سلامتی”.

قدم ۷: تحلیل چهارخانه (SWOT) را روی یک کاغذ انجام بده

· تکلیف عملی: یک کاغذ را چهار خانه کن. در هر خانه بنویس:
· قوت: چه کاری از من بهتر از بقیه برمی‌آید؟ (مثلاً دسترسی به عسل کوهستان)
· ضعف: چه چیزی کم دارم؟ (مثلاً بودجه تبلیغات)
· فرصت: چه اتفاق خوبی در جامعه دارد می‌افتد؟ (مثلاً مردم به سمت تغذیه سالم می‌روند)
· تهدید: چه چیزی می‌تواند به من آسیب بزند؟ (مثلاً نوسانات ارز و قیمت شیشه)

قدم ۸: برای برندت یک شخصیت انسانی بساز

· تکلیف عملی: اگر برند تو یک بازیگر یا شخصیت کارتونی بود، شبیه چه کسی بود؟ مردی آرام و دانا مثل “بابا نان علی” در سریال پدرسالار؟ یا یک زن پرانرژی و طبیعت‌دوست؟ این شخصیت را تعریف کن تا بعداً در طراحی و نوشتن‌هایت بهت کمک کند.

—

فصل دوم: لباس برندت را بدوز؛ جایی که همه چیز دیدنی می‌شود (قدم ۹ تا ۱۶)

قدم ۹: اسمت را انتخاب کن و ثبتش کن

· تکلیف عملی: ۵ اسم مورد علاقه‌ات را انتخاب کن. اول برو سایت “مالکیت صنعتی” (ایران) ببین کسی ثبت نکرده. اگر ثبت نبود، سریعاً اقدام به ثبت برند (نام تجاری) کن. اسم باید کوتاه، خوش‌آوا و مرتبط با طبیعت باشد.

قدم ۱۰: لوگو را طراحی کن، اما نگو “چی کار کنم”

· تکلیف عملی: به یک طراح خوب (از سایت‌های فریلنسری یا اینستاگرام) سفارش بده. اما قبلش به او یک خلاصه‌ی (Brief) دقیق بده: شخصیت برندت، رنگ‌های مورد علاقه‌ات، دو تا لوگوی نمونه که دوست داری را برایش بفرست. ازش بخواه ۳ طرح اولیه بهت بدهد.

قدم ۱۱: پالت رنگی ات را از دل طبیعت بیرون بکش

· تکلیف عملی: یک عکس از یک منظره طبیعی زیبا (مثلاً دشت گل آویشن) را باز کن. با نرم‌افزار یا حتی چشم، ۵ رنگ اصلی را از آن بیرون بکش. این‌ها پالت رنگی تو خواهند بود: رنگ کهربایی عسل، سبز برگ‌ها، قهوه‌ای تنه درخت، سفید ابر و …

قدم ۱۲: فونت‌هایت را انتخاب کن

· تکلیف عملی: از سایت‌های فونت فارسی مثل “فونت ایران” یا “یک‌فونت” دو نوع فونت انتخاب کن: یکی برای تیترها (خوش خط و خوانا) و یکی برای متن‌های بلند (ساده و خوانا). همیشه از همین دو تا استفاده کن.

قدم ۱۳: شیشه و بسته‌بندی را پیدا کن (برو کارخانه!)

· تکلیف عملی: تحقیق کن ببین کجا شیشه‌های خاص و با کیفیت (مثلاً شیشه‌های کهربایی یا شیشه‌های با شکل خاص) فروخته می‌شود. برو با چند تولیدکننده بسته‌بندی (مقوا، چوب، کارتن) صحبت کن. نمونه‌های بسته‌بندی رقبا را بهشان نشان بده و بگو “چیزی شبیه این اما متفاوت و خاص خودم می‌خواهم”. حتماً از مواد با کیفیت استفاده کن.

قدم ۱۴: برچسب را طوری طراحی کن که انگار شناسنامه است

· تکلیف عملی: همه اطلاعات قانونی و مفید را روی برچسب بگنجان: نوع عسل (مثلاً عسل آویشن خالص)، منطقه جغرافیایی (مثلاً دامنه‌های زاگرس)، وزن، تاریخ تولید و انقضا، نام برند، مجوزهای بهداشتی (بعداً که گرفتی). طراحی برچسب باید طوری باشد که آدم دوست داشته باشد بخواندش.

قدم ۱۵: هدیه‌های کوچک و بسته‌بندی دوم را فراموش نکن

· تکلیف عملی: سفارش ساخت کارت‌های کوچک (Tags) بده با یک جمله قشنگ مثل “این عسل را با عشق برایت فرستاده‌ایم”. برای ارسال پستی، کارتن‌های محکم و زیبا با لوگوی خودت سفارش بده.

قدم ۱۶: یک کتابچه کوچک “دستورالعمل برند” برای خودت درست کن

· تکلیف عملی: یک فایل پاورپوینت یا پیدیاف ساده بساز که توش نوشته باشی: “لوگوی ما همیشه باید به این شکل و با این رنگ‌ها استفاده شود. رنگ‌های ما این‌ها هستند. فونت تیتر ما این است.” این فایل را برای هر کسی که بعداً برایت کار می‌کند بفرست تا همه یک‌دست کار کنند.

—

فصل سوم: حالا برو سراغ حرف زدن و دلبری کردن (قدم ۱۷ تا ۲۲)

قدم ۱۷: لحن حرف زدنت را توی یک یادداشت بنویس

· تکلیف عملی: تصمیم بگیر وقتی با مشتری حرف می‌زنی، رسمی حرف می‌زنی یا خودمانی؟ من پیشنهاد می‌کنم ترکیبی از “دوستانه و دانا” باشد. یعنی مثل یک دوست مهربان که اطلاعات خوبی دارد. مثال: “دوست من، اگر گلوت درد می‌کنه، این عسل آویشنی که دستته می‌تونه معجزه کنه، فقط قاشق فلزی استفاده نکن.”

قدم ۱۸: قصه برندت را در ۵ پاراگراف بنویس

· تکلیف عملی: پشت سر هم بنویس: زنبوردار ما کیست؟ (مثلاً عمو رضا که ۴۰ سال است زنبوردار است). کندوها کجاست؟ (مثلاً کوه‌های سبلان). چطور عسل را برداشت می‌کنیم؟ (مثلاً به روش سنتی و بدون حرارت). این قصه را در بخش “درباره ما” وبسایت و شبکه‌های اجتماعی بگذار.

قدم ۱۹: یک برنامه محتوایی ۳۰ روزه بنویس

· تکلیف عملی: یک ماه را روز به روز مشخص کن هر روز چه پستی بگذاری:
· روزی یک پست آموزشی (مثلاً خواص عسل برای کبد چرب)
· روزی یک عکس زیبا از طبیعت
· هفته‌ای یکبار یک ویدیو از کندو
· هفته‌ای یکبار یک داستان از مشتری
· هفته‌ای یکبار یک دستور آشپزی با عسل

قدم ۲۰: عکاسی حرفه‌ای انجام بده (حتی با موبایل خوب!)

· تکلیف عملی: اگر بودجه نداری، یک دوست خوش‌ذوق با موبایل خوب پیدا کن و بروید طبیعت. از شیشه عسل در دل طبیعت، از عسلی که روی یک تکه چوب می‌چکد، از دست‌های زنبوردار که شانه عسل را برمی‌دارد، عکس بگیرید. نور صبح و غروب را انتخاب کنید. ۲۰ عکس عالی برای شروع کار کافی است.

قدم ۲۱: یک وبسایت فروشگاهی ساده اما قوی بساز

· تکلیف عملی: با یک شرکت خوب یا حتی از روی قالب‌های آماده وردپرسی، یک وبسایت ساده راه بنداز. محصولات را با عکس‌های زیبا و توضیحات کامل (داستان هر عسل) اضافه کن. درگاه پرداخت امن و امکان ارسال به سراسر کشور را فراهم کن.

قدم ۲۲: تقویم اینستاگرامت را آماده کن

· تکلیف عملی: یک اکانت اینستاگرام تجاری (بیزینس) بساز. در پروفایل (بیو) دقیق بنویس کیستی و چه می‌فروشی و لینک وبسایت را بگذار. استوری‌های روزانه از پشت صحنه بگذار. هر روز حداقل یک پست بگذار.

—

فصل چهارم: محصولت را بچین و قیمت بگذار (قدم ۲۳ تا ۲۶)

قدم ۲۳: خط تولیدت را مشخص کن

· تکلیف عملی: تصمیم بگیر چند نوع عسل داری؟ (مثلاً عسل آویشن، عسل کنار، عسل گون). برای شروع، با ۲ یا ۳ نوع عسل خاص شروع کن. بعداً می‌تونی گرده گل و بره موم هم اضافه کنی.

قدم ۲۴: بسته‌بندی‌های مختلف طراحی کن

· تکلیف عملی: سه سایز بسته‌بندی داشته باش: شیشه ۲۵۰ گرمی (برای مصرف شخصی)، شیشه ۵۰۰ گرمی (برای خانواده)، و یک پک شیک و هدیه‌ای (مثلاً یک جعبه چوبی شامل دو شیشه کوچک و یک قاشق چوبی).

قدم ۲۵: قیمت‌گذاری کن، اما اشتباه نکن

· تکلیف عملی: یک فایل اکسل درست کن. بنویس: قیمت تمام شده (هزینه عسل خام + شیشه + برچسب + بسته‌بندی + کارگر + پست). حالا سود منصفانه‌ات را به آن اضافه کن. قیمت‌های رقبا را هم نگاه کن، اما یادت باشد چون تو کیفیت و داستان بهتری داری، می‌توانی قیمت بالاتری هم بگذاری. قیمت نهایی را طوری بگذار که هم برای خودت صرفه داشته باشد و هم مشتری حس گرانی نکند.

قدم ۲۶: برو دنبال گرفتن پروانه و استاندارد

· تکلیف عملی: اولین کاری که می‌کنی، برو سازمان غذا و دارو و وزارت بهداشت برای گرفتن “پروانه بهداشتی ساخت” (آی‌آر یا سیب سلامت). این پروانه مثل سوخت برای ماشین می‌ماند. بدون آن نمی‌توانی در هیچ فروشگاه معتبری محصولت را بگذاری.

—

فصل پنجم: بفروش، ارتباط بگیر و همیشه بمون (قدم ۲۷ تا ۳۳)

قدم ۲۷: کانال‌های فروشت را فعال کن

· تکلیف عملی: از امروز فروش را شروع کن:
· وبسایتت را راه بنداز.
· دایرکت اینستاگرام را فعال کن.
· برو با ۵ فروشگاه ارگانیک و ۵ کافه خوب در شهرت صحبت کن و محصولت را برای فروش بهشان بده (به صورت امانی یا نقدی).
· در نمایشگاه‌های صنایع دستی و غذایی ثبت‌نام کن و غرفه بگیر.

قدم ۲۸: یک سیستم دوست‌یابی با مشتری راه بنداز

· تکلیف عملی: یک شماره واتساپ مخصوص کسب‌وکارت بگیر. به همه پیام‌ها سریع جواب بده. برای مشتری‌هایی که خرید کرده‌اند، یک پیام تشکر بفرست و بعد از یک هفته حالشان را بپرس. اگر انتقادی بود، بگو “ممنون که گفتی، حتماً درستش می‌کنم.”

قدم ۲۹: نمونه‌های کوچک بساز و بچشان

· تکلیف عملی: شیشه‌های کوچک ۲۰-۳۰ گرمی با برچسب سفارش بده. برای هر خرید اینترنتی، یک شیشه کوچک از یک نوع عسل دیگر را به عنوان هدیه بفرست. در نمایشگاه‌ها، قاشق‌های کوچک یکبارمصرف ببر و به مردم بچشان.

قدم ۳۰: از مشتری‌هایت محتوا بگیر

· تکلیف عملی: از مشتری‌هایت خواهش کن وقتی عسل را تحویل گرفتند، یک عکس با آن بگیرند و برایت بفرستند. یک جایزه کوچک (مثلاً یک عدد شمع موم طبیعی) به کسی که بهترین عکس را بفرستد، بده. این عکس‌ها را با ذکر نامشان در صفحه‌ات بگذار.

قدم ۳۱: یک باشگاه مشتریان وفادار درست کن

· تکلیف عملی: یک کارت وفاداری طراحی کن. رویش ۱۰ خانه بکش. هر بار که مشتری خرید کرد، یک خانه را مهر بزن. بعد از ۱۰ خرید، یک شیشه عسل هدیه بده. برای مشتری‌های قدیمی، کد تخفیف تولد بفرست.

قدم ۳۲: با بقیه دست به یکی کن

· تکلیف عملی: با ۵ بلاگر آشپزی یا تغذیه (نه خیلی بزرگ و گران، بلکه بلاگرهای متوسط با مخاطب واقعی) صحبت کن. بهشان یک پکیج کامل بده تا با آن آشپزی کنند و در صفحه‌شان معرفی کنند. با یک فروشگاه لباس ورزشی صحبت کن که به مشتری‌هایشان به عنوان هدیه، یک شیشه کوچک عسل بدهند.

قدم ۳۳: هر ماه یک جلسه با خودت بگذار و حساب‌کشی کن

· تکلیف عملی: آخر هر ماه، یک قهوه برای خودت بریز، بنشین و ببین:
· کدام محصول بیشتر فروش رفت؟ چرا؟
· کدام پست اینستاگرام بیشتر دیده شد؟
· مشتری‌ها چه گفتند؟
· این ماه چه اشتباهی کردم که ماه بعد نکنم؟
· قدم بعدی برای ماه آینده چیست؟

این ۳۳ قدم را یکی یکی بردار. عجله نکن، اما توقف هم نکن. برندسازی یک دوی ماراتن است، نه یک دوی سرعت. موفق باشی.