محاسن جویدن آدامس

به قلم: دکتر مازیار میر

مشاور عالی کسب‌وکار و کارآفرینی

جویدن آدامس، این عادت ساده و روزمره که بسیاری از ما بدون تفکر انجامش می‌دهیم، از منظر علمی دارای فواید چندوجهی و شگفت‌انگیزی است. در این مقاله، با رویکردی پژوهشی و مستند، به بررسی ابعاد مختلف تأثیر جویدن آدامس بر سلامت جسمانی، عملکرد شناختی و حتی رفتارهای مرتبط با کسب‌وکار و کارآفرینی می‌پردازیم.

تاریخچه کوتاه آدامس:

از نئولیتیک تا صنعت مدرن

بخش نخست دوران باستان:

نخستین جویده‌ها

عادت جویدن مواد کشسان برای تمیز کردن دندان‌ها، خوشبو کردن نفس، رفع گرسنگی و تشنگی، و حتی آرامش‌بخشی، قدمتی چندین‌هزارساله دارد . شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد که انسان‌ها از دوران نوسنگی (نئولیتیک) به جویدن انواع صمغ‌ها و رزین‌های گیاهی روی آورده بودند .

یکی از قدیمی‌ترین نمونه‌های یافت‌شده، تکۀ‌ای از قطران پوست درخت غان (birch bark tar) با قدمت حدود ۵۰۰۰ تا ۹۹۰۰ سال است که در فنلاند و سوئد کشف شده و آثار دندان بر روی آن دیده می‌شود . جالب آنکه آنالیز این تکه‌های باستانی نشان داده که جویده‌شدگان نوجوان بوده‌اند و رژیم غذایی آن‌ها شامل موادی مانند گوزن، فندق و سیب بوده است . این صمغ‌های طبیعی احتمالاً به دلیل خواص ضدعفونی‌کنندگی نیز مورد استفاده قرار می‌گرفته‌اند .

تمدن‌های باستانی در نقاط مختلف جهان، هر یک بر اساس منابع طبیعی در دسترس خود، مواد جویدنی خاصی داشتند :

· یونان باستان: صمغ درخت بنه (مستیک) را می‌جویدند که واژۀ “masticate” (جویدن) نیز از همین ریشه گرفته شده است .
· مایاها و آزتک‌ها: شیرابة درخت ساپودیلا (چیکل) را به صورت پخته و خشک‌شده به نام “چا” می‌جویدند که هم تشنگی را رفع می‌کرد و هم گرسنگی را . آزتک‌ها جویدن آدامس را در ملاءعام برای بزرگسالان (به‌ویژه مردان) رفتاری ناپسند می‌دانستند و آن را مخصوص کودکان، زنان سالمند یا زنان بی‌عفت تلقی می‌کردند .
· بومیان آمریکای شمالی: صمغ درختان صنوبر و کاج را می‌جویدند .
· هند باستان: فوفل (نوعی مغز) می‌جویدند .
· مناطق دیگر: چینی‌ها از ریشۀ گیاه جینسینگ، اینوئیت‌ها (اسکیموها) از پیه نهنگ، و مردم آفریقای غربی از مغز کولا استفاده می‌کردند .

قرن نوزدهم: تولد صنعت آدامس

نخستین گام‌های جدی برای تجاری‌سازی آدامس در ایالات متحده برداشته شد.

۱۸۴۸: جان ب. کورتیس در ایالت مین، اولین آدامس تجاری را با نام “The State of Maine Pure Spruce Gum” از صمغ درخت صنوبر تولید و به فروش رساند . او نخستین کارخانۀ آدامس جهان را در سال ۱۸۵۲ در پورتلند تأسیس کرد .

۱۸۵۰: آدامس ساخته‌شده از موم پارافین (نوعی فرآوردۀ نفتی) معرفی شد و به دلیل بافت نرم‌تر، به سرعت جایگزین صمغ صنوبر گردید .

۲۸ دسامبر ۱۸۶۹: ویلیام ف. سمپل، دندانپزشکی از اوهایو، اولین ثبت اختراع (پتنت) آدامس را در ایالات متحده به نام خود ثبت کرد . جالب آنکه او آدامس را نه صرفاً به عنوان یک تفنن، بلکه به عنوان یک ابزار بهداشتی برای تمیز کردن دندان‌ها طراحی کرده بود .

انقلاب چیکل: نقش سانتا آنا و توماس آدامز

نقطۀ عطف اصلی در تاریخ آدامس، ورود مادۀ اولیۀ جدیدی به نام چیکل بود.

آنتونیو لوپز د سانتا آنا، رئیس‌جمهور پیشین مکزیک (همان فرماندة نبرد آلامو)، پس از تبعید از کشورش در دهۀ ۱۸۶۰ مقیم نیویورک شد. او مقدار زیادی چیکل (شیرابة درخت ساپودیلا) با خود به همراه داشت و به فکر استفاده از آن به عنوان جایگزینی برای لاستیک در ساخت تایر خودرو افتاد .

سانتا آنا، توماس آدامز، مخترع و تاجر آمریکایی را مأمور کرد تا فرآیندی برای ولکانیزه کردن چیکل بیابد. آدامز یک تُن از این ماده خرید و آزمایش‌های متعددی انجام داد، اما همگی با شکست مواجه شدند .

آدامز که سرمایه‌اش را در خطر می‌دید، در داروخانه‌ای متوجه دختری شد که آدامس پارافینی می‌خواست. ناگهان ایده‌ای به ذهنش رسید: چیکل را به صورت گلوله‌های کوچک درآورد و با کمی طعم‌دهنده به همان داروخانه فرستاد. محصول با استقبال روبرو شد .

در ۱۸۷۱، آدامز دستگاهی برای تولید انبوه آدامس ساخت و محصول خود را با نام “Adams New York No. 1” و سپس “Adams New York Chewing Gum” به بازار عرضه کرد . او به زودی طعم‌های جدیدی مانند شیرین‌بیان (Licorice) را نیز اضافه کرد که به “بلک جک” (Black Jack) معروف شد . در ۱۸۹۹ نیز آدامز آدامس “چیکلت” (Chiclets) را با پوشش سخت شکری معرفی کرد که محبوبیتی جهانی یافت .

ورود غول‌ها: ریگلی و دیگران

در اواخر قرن نوزدهم، رقابت در صنعت آدامس شدت گرفت:

· جان کولگان در کنتاکی، آدامس طعم‌دار (با طعم درخت تولو) ساخت .
· ادوارد ای. بیمن، داروساز اهل اوهایو، آدامس حاوی پپسین (آنزیم گوارشی) را با شعار “با پپسین می‌توانی مثل یک خوک غذا بخوری” و تصویری از یک خوک روی بسته‌بندی عرضه کرد! بعدها تصویر مهربانانۀ خود دکتر بیمن جایگزین خوک شد .
· ویلیام جی. وایت اولین کسی بود که طعم نعناع را وارد آدامس کرد .

اما بزرگ‌ترین نامی که تا امروز نیز بر صنعت آدامس سایه افکنده است، ویلیام ریگلی جونیور است. ریگلی که در شیکاگو به فروش صابون اشتغال داشت، برای افزایش فروش، به مشتریان عمده‌فروش خود بیکینگ‌پودر هدیه می‌داد. سپس برای فروش بیشتر بیکینگ‌پودر، دو بسته آدامس به آن ضمیمه کرد. خیلی زود متوجه شد که آدامس از خود محصول اصلی محبوب‌تر است .

در ۱۸۹۳، ریگلی دو طعم ماندگار خود را معرفی کرد: جوسی فروت (Juicy Fruit) و اسپیرمینت (Spearmint) . او با تبلیغات گسترده و هوشمندانه، شرکت خود را به یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان آدامس در جهان تبدیل کرد .

جنگ جهانی و جهانی‌شدن

در طول جنگ جهانی اول و به‌ویژه جنگ جهانی دوم، ارتش ایالات متحده آدامس را به عنوان بخشی از جیرۀ سربازان خود در نظر گرفت. دلایل این کار، کمک به تمیز کردن دندان‌ها در شرایط سخت میدانی، کاهش استرس و اضطراب نبرد، و رفع گرسنگی و تشنگی موقت بود .

سربازان آمریکایی آدامس را با مردم محلی در نقاط مختلف جهان معامله می‌کردند و اینگونه بود که عادت جویدن آدامس از یک پدیدۀ عمدتاً آمریکایی به یک عادت جهانی تبدیل شد .

دوران مدرن: از طبیعی به مصنوعی

با افزایش تقاضا، تأمین چیکل طبیعی از درختان ساپودیلا که به کندی رشد می‌کنند و برداشت از آن‌ها دشوار و حتی خطرناک است، غیرممکن شد. روش‌های برداشت ناپایدار نیز به نابودی حدود یک‌چهارم درختان ساپودیلا در مکزیک انجامید .

از دهۀ ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ به تدریج، تولیدکنندگان به جای چیکل طبیعی، به سراغ پلیمرهای مصنوعی و پایه‌های نفتی رفتند که ارزان‌تر و در دسترس‌تر بودند . امروزه پایۀ اصلی آدامس‌های تجاری ترکیبی از موادی چون پلی‌ایزوبوتیلن (نوعی لاستیک مصنوعی)، پلی‌اتیلن (جنس کیسه‌های پلاستیکی)، پلی‌وینیل استات (چسب چوب) و پارافین است .

در سال ۱۹۸۰، ایالات متحده عملاً واردات چیکل از مکزیک را متوقف کرد . هرچند در سال‌های اخیر، تلاش‌هایی برای احیای آدامس‌های طبیعی و زیست‌تخریب‌پذیر (مانند محصولات شرکت Chicza) صورت گرفته است .

فوائد جویدن ادامس

فصل اول:

مبانی فیزیولوژیک جویدن آدامس و سلامت دهان و دندان

۱.۱. افزایش ترشح بزاق؛ سیلاب محافظتی بدن

مهمترین اثر فیزیولوژیک جویدن آدامس، تحریک غدد بزاقی است. تحقیقات معتبر نشان می‌دهند که جویدن آدامس باعث افزایش جریان بزاق تا ۱۰ برابر حالت عادی می‌شود . این افزایش چشمگیر ترشح بزاق، چندین کارکرد حیاتی دارد:

الف) خنثی‌سازی اسیدها: بزاق حاوی سیستم‌های بافری (عمدتاً بی‌کربنات) است که pH دهان را پس از مصرف مواد غذایی اسیدی به سرعت به حالت خنثی بازمی‌گرداند. این فرایند از تخریب مینای دندان توسط اسیدهای تولیدشده توسط باکتری‌های پلاک دندانی جلوگیری می‌کند.

ب) شستشوی مکانیکی: جریان بیشتر بزاق، باقیمانده‌های غذایی و باکتری‌ها را از سطوح دندان‌ها و شیارهای لثه پاکسازی می‌کند. این اثر مشابه یک سیستم شستشوی دائمی و طبیعی عمل می‌کند.

ج) ترمیم مینا (رمینرالیزاسیون): بزاق سرشار از یون‌های کلسیم و فسفات است که به بازسازی مجدد مینای دندان کمک می‌کنند. افزایش ترشح بزاق ناشی از جویدن آدامس، این فرایند ترمیمی را تسریع می‌بخشد.

د) کاهش پوسیدگی: پژوهش‌ها نشان می‌دهند که افزایش ترشح بزاق ناشی از جویدن آدامس می‌تواند خطر پوسیدگی دندان را تا ۴۰ درصد کاهش دهد .

۱.۲. نقش شیرین‌کننده‌های ویژه در سلامت دهان

اثرات فوق‌الذکر به‌ویژه در مورد آدامس‌های بدون قند حاوی زایلیتول یا سوربیتول برجسته‌تر هستند:

· زایلیتول یک الکل قندی طبیعی است که باکتری‌های مولد پوسیدگی (استرپتوکوک موتانس) قادر به متابولیزه کردن آن نیستند. این ماده وارد چرخه متابولیک باکتری‌ها شده و عملاً آنها را از بین می‌برد.

· سوربیتول نیز به‌عنوان یک شیرین‌کننده غیرتخمیرپذیر، محیط دهان را برای رشد باکتری‌های مضر نامناسب می‌کند.

۱.۳. تأثیر بر سلامت لثه

جویدن آدامس با افزایش جریان خون در بافت‌های لثه و تحریک مکانیکی آنها، می‌تواند به کاهش التهاب و خونریزی لثه کمک کند. حرکت عضلات دهان در حین جویدن، نوعی ماساژ طبیعی برای لثه‌ها ایجاد می‌کند .

فصل دوم:

تأثیرات شناختی و عصبی جویدن آدامس

۲.۱. افزایش جریان خون مغزی

یکی از مهم‌ترین یافته‌های علوم اعصاب در مورد جویدن آدامس، تأثیر آن بر همودینامیک مغز است. مطالعات تصویربرداری عصبی نشان داده‌اند که عمل جویدن باعث افزایش جریان خون در مغز بین ۲۵ تا ۴۰ درصد می‌شود . این افزایش خون‌رسانی به معنای اکسیژن‌رسانی بهتر و تأمین گلوکز بیشتر برای سلول‌های عصبی است.

۲.۲. تحریک هیپوکامپ و تقویت حافظه

عمل موزون جویدن، هیپوکامپ را تحریک می‌کند؛ بخشی از مغز که نقش کلیدی در حافظه و یادگیری دارد. تحقیقات منتشرشده در مجله روانشناسی شناختی-کاربردی (۲۰۱۹) نشان می‌دهند که دانشجویانی که هنگام مطالعه آدامس می‌جوند، در آزمون‌های بعدی عملکرد بهتری دارند .

۲.۳. تأثیر بر انتقال‌دهنده‌های عصبی

جویدن آدامس می‌تواند ترشح چندین انتقال‌دهنده عصبی مهم را تنظیم کند:

· دوپامین: افزایش ترشح این ماده با احساس پاداش، لذت و انگیزه مرتبط است.

· استیل‌کولین: این انتقال‌دهنده عصبی نقش اساسی در فرایندهای یادگیری و حافظه دارد.

· سروتونین: تنظیم خلق‌وخو و کاهش اضطراب با این ماده ارتباط مستقیم دارد.

۲.۴. شواهد تجربی از مطالعات کنترل‌شده

در یک مطالعه تجربی معتبر، ۴۰ دانشجو به دو گروه تقسیم شدند. گروه اول هنگام مطالعه درس فیزیولوژی قلب آدامس جویدند و گروه دوم بدون جویدن آدامس مطالعه کردند. نتایج نشان داد که گروه جونده نه تنها هوشیاری بیشتری داشتند، بلکه در آزمون‌های چندگزینه‌ای عملکرد بهتری نشان دادند .

در مطالعه دیگری با موضوع ریاضیات (ضرب ذهنی)، گروهی که آدامس می‌جویدند خطاهای کمتری مرتکب شدند و به تعداد بیشتری از سوالات پاسخ صحیح دادند .

فصل سوم:

جویدن آدامس و مدیریت استرس

۳.۱. مکانیسم کاهش استرس

جویدن آدامس به‌عنوان یک رفتار تکراری و ریتمیک، می‌تواند اثر آرامش‌بخشی قابل توجهی داشته باشد. پژوهش‌های متعدد نشان داده‌اند که جویدن آدامس در موقعیت‌های استرس‌زا با کاهش سطح کورتیزول بزاقی (هورمون اصلی استرس) همراه است .

۳.۲. تأثیر بر فشار خون و کلسترول

یافته‌های جالب توجه حاکی از آن است که سطح فشار خون و کلسترول بد (LDL) در افرادی که به طور منظم آدامس می‌جوند، پایین‌تر است. این دو عامل به طور مستقیم با سطح استرس روزانه ارتباط دارند .

۳.۳. مطالعه موردی بر روی دانشجویان

در مطالعه‌ای روی ۷۲ دانشجو که روزانه عادت به جویدن آدامس بدون قند داشتند، نتایج چشمگیری به دست آمد. شرکت‌کنندگان موظف بودند روزانه حداقل ۲ بار و هر بار دست‌کم ۲۰ دقیقه آدامس بجوند. یافته‌ها نشان داد:

· دانشجویانی که بیشتر آدامس می‌جویدند، در انجام تکالیف درسی و پروژه‌های خود موفق‌تر بودند.

· سطح افسردگی و اضطراب در این گروه به‌طور معنی‌داری پایین‌تر بود .

فصل چهارم:

کاربردهای جویدن آدامس در مدیریت وزن و کنترل اشتها

۴.۱. کاهش هوس‌های غذایی

یکی از بزرگترین چالش‌ها در مدیریت وزن و رژیم‌های غذایی، مقابله با هوس‌های غذایی ناگهانی است. جویدن آدامس می‌تواند راهکاری مؤثر و کم‌هزینه در این زمینه باشد:

· تحقیقات نشان می‌دهد جویدن آدامس می‌تواند میل به مصرف خوراکی‌های شیرین و پرکالری را کاهش دهد .

· افرادی که آدامس می‌جوند، در وعده‌های بعدی خود حدود ۴۰ کالری کمتر دریافت می‌کنند .

۴.۲. افزایش احساس سیری

بر اساس تحقیقات منتشرشده در مجله Appetite، جویدن آدامس به مدت ۱۵ تا ۴۵ دقیقه، سه مرتبه در روز می‌تواند:

· اشتها و هوس‌های غذایی را کاهش دهد

· احساس سیری را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد

۴.۳. پیشگیری از خوردن بی‌فکر

جویدن آدامس یک استراتژی مؤثر برای پیشگیری از غذا خوردن احساسی و ریزه‌خواری است. وقتی آدامس می‌جویید، عملاً نمی‌توانید هم‌زمان غذای دیگری مصرف کنید. این مکانیسم ساده اما مؤثر، به ویژه برای افرادی که در زمان استرس یا بی‌حوصلگی به خوردن پناه می‌برند، بسیار کارآمد است .

۴.۴. مصرف انرژی

جویدن آدامس خود باعث مصرف انرژی می‌شود. اگرچه این میزان چشمگیر نیست، اما جویدن آدامس می‌تواند در هر ساعت حدود ۵۰ کیلوژول انرژی مصرف کند . در طول روز و در کنار سایر فعالیت‌ها، این مقدار می‌تواند به تعادل انرژی کمک کند.

فصل پنجم:

سایر فواید علمی جویدن آدامس

۵.۱. کمک به هضم غذا

جویدن آدامس بلافاصله پس از صرف غذا می‌تواند با تحریک ترشح بزاق و شیره‌های گوارشی، به فرآیند هضم کمک کند. بزاق حاوی آنزیم‌های گوارشی است که تجزیه کربوهیدرات‌ها را از همان دهان آغاز می‌کنند .

۵.۲. کاهش رفلاکس معده

یکی از کاربردهای جالب توجه جویدن آدامس، کمک به کاهش علائم رفلاکس معده است. افزایش ترشح بزاق قلیایی و بلع مکرر آن می‌تواند اسید بازگشتی به مری را خنثی کند و سوزش سر معده را کاهش دهد. آدامس‌های حاوی بیکربنات در این زمینه اثربخشی بیشتری دارند .

۵.۳. تسریع بهبودی پس از جراحی

مطالعات نشان داده‌اند که جویدن آدامس در دوره نقاهت پس از جراحی‌های شکمی می‌تواند به تسریع بازگشت عملکرد طبیعی روده کمک کند. این روش ساده و غیرتهاجمی، به‌عنوان یک مداخله مکمل در برخی بیمارستان‌ها استفاده می‌شود .

۵.۴. کاهش گرفتگی گوش در پرواز

جویدن آدامس در هنگام پرواز و به‌ویژه در زمان فرود، با تحریک عضلات اطراف شیپور استاش، به باز شدن این مجرا و متعادل‌سازی فشار دو طرف پرده گوش کمک می‌کند .

۵.۵. کمک به ترک سیگار

آدامس‌های نیکوتین‌دار به‌طور خاص برای کمک به ترک سیگار طراحی شده‌اند. اما حتی آدامس‌های معمولی نیز می‌توانند با مشغول کردن دهان و کاهش حس نیاز به سیگار، به افراد در فرآیند ترک کمک کنند .

فصل ششم:

پیامدهای کاربردی برای مدیران و کارآفرینان

۶.۱. افزایش بهره‌وری در محیط کار

با توجه به تأثیرات مثبت جویدن آدامس بر تمرکز، حافظه و کاهش استرس، می‌توان از این عادت ساده برای بهبود عملکرد کارکنان استفاده کرد:

· در جلسات طولانی و خسته‌کننده، ارائه آدامس می‌تواند به حفظ هوشیاری شرکت‌کنندگان کمک کند.

· در مشاغل نیازمند دقت و تمرکز بالا (مانند برنامه‌نویسی، حسابداری، طراحی)، جویدن آدامس می‌تواند خطاها را کاهش دهد.

۶.۲. مدیریت استرس در محیط‌های پرتنش

محیط‌های کسب‌وکار و کارآفرینی مملو از استرس‌های مزمن هستند. جویدن آدامس به‌عنوان یک راهکار دم‌دست و کم‌هزینه می‌تواند به مدیران و کارآفرینان در مدیریت لحظه‌ای استرس کمک کند .

۶.۳. کاربرد در مذاکرات و ارائه‌ها

اگرچه جویدن آدامس در حین صحبت کردن حرفه‌ای نیست، اما استفاده از آن پیش از جلسات مهم و ارائه‌ها می‌تواند به کاهش اضطراب و افزایش تمرکز کمک کند.

۶.۴. طراحی محیط‌های کاری سلامت‌محور

مدیران آگاه می‌توانند با قرار دادن آدامس‌های بدون قند در آشپزخانه یا فضاهای استراحت کارکنان، به‌صورت غیرمستقیم به بهبود سلامت دهان، کاهش استرس و افزایش تمرکز تیم خود کمک کنند.

فصل هفتم:

نکات احتیاطی و مصرف بهینه

۷.۱. انتخاب نوع مناسب آدامس

برای بهره‌مندی از فواید ذکرشده و اجتناب از مضرات احتمالی، انتخاب نوع آدامس اهمیت اساسی دارد:

· آدامس بدون قند بهترین انتخاب است. آدامس‌های شیرین (حاوی ساکارز) درست مانند حمام شکر برای دندان‌ها عمل می‌کنند و می‌توانند به پوسیدگی منجر شوند .

· آدامس‌های حاوی زایلیتول برتری ویژه‌ای در سلامت دهان دارند.

· آدامس‌های حاوی کافئین باید با احتیاط مصرف شوند تا از دریافت بیش از حد کافئین (بیش از ۴۰۰ میلی‌گرم در روز) جلوگیری شود .

۷.۲. مدت زمان مناسب جویدن

کارشناسان توصیه می‌کنند آدامس را در بازه‌های کوتاه و نه به‌طور مداوم در طول روز بجویید. مدت زمان مناسب حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در هر نوبت است . جویدن بیش از حد می‌تواند به مشکلات زیر منجر شود:

· خستگی و درد عضلات فک

· تشدید مشکلات مفصل گیجگاهی-فکی (TMJ)

· سردردهای تنشی

۷.۳. گروه‌های دارای محدودیت

برخی افراد باید در مصرف آدامس احتیاط کنند یا با پزشک مشورت نمایند:

· افراد مبتلا به میگرن: تحقیقات نشان داده ترک جویدن آدامس به مدت یک ماه در ۲۶ نفر از بیماران میگرنی بهبود چشمگیری ایجاد کرده است .

· افراد دارای مشکلات مفصل فک: جویدن مداوم می‌تواند مشکل را تشدید کند.

· افراد با دندان‌های پوسیده یا پرکردگی‌های جیوه‌ای: جویدن آدامس ممکن است باعث آزادسازی نوروتوکسین از پرکردگی‌های جیوه شود .

· افراد با مشکلات گوارشی: شیرین‌کننده‌های مصنوعی می‌توانند در برخی افراد باعث نفخ، گاز و اسهال شوند .

نتیجه‌گیری و جمع‌بندی

جویدن آدامس، این عادت ساده و در دسترس، از منظر علمی دارای فواید چندگانه و قابل توجهی است

1. در حوزه سلامت دهان و دندان: با افزایش ترشح بزاق، خنثی‌سازی اسیدها و کاهش پوسیدگی، به‌ویژه در نوع بدون قند و حاوی زایلیتول.

2. در حوزه عملکرد شناختی: با افزایش جریان خون مغزی، تحریک هیپوکامپ و بهبود حافظه، تمرکز و یادگیری.

3. در حوزه مدیریت استرس: با کاهش کورتیزول، افزایش انتقال‌دهنده‌های عصبی شادی‌آور و ایجاد حس آرامش.

4. در حوزه کنترل وزن: با کاهش اشتها، افزایش احساس سیری و پیشگیری از خوردن بی‌فکر.

5. در حوزه سلامت گوارش: با کمک به هضم غذا و کاهش علائم رفلاکس معده.

البته بهره‌مندی از این فواید مستلزم رعایت اصولی است: انتخاب آدامس مناسب (بدون قند)، مصرف متعادل (۲۰-۳۰ دقیقه در هر نوبت) و توجه به شرایط فردی (مانند مشکلات فکی یا گوارشی).

جویدن آدامس در کنار سایر عادات سالم مانند تغذیه متعادل، ورزش منظم و مدیریت استرس، می‌تواند به‌عنوان یک ابزار ساده اما مؤثر در ارتقای کیفیت زندگی فردی و حرفه‌ای مورد استفاده قرار گیرد.

دکتر مازیار میر

مشاور عالی کسب‌وکار و کارآفرینی

زمستان 1399

گ