در حال ویرایش

حتماً! در ادامه چکلیست جامع و 100 مرحلهای از کتاب ارزشمند «به بچهها گفتن و از بچهها شنیدن» اثر آدل فابر و الین مازلیش آورده شده است. این چکلیست، اصول و تکنیکهای کاربردی کتاب را به صورت گامبهگام و عملیاتی ارائه میکند.

—

### **چکلیست 100 مرحلهای مهارتهای ارتباط با کودک: به بچهها گفتن و از بچهها شنیدن**

#### **بخش اول: جایگزین کردن راهحلها با درک احساسات (مراحل 1-25)**

1. **با نگاه و زبان بدن کاملاً متوجه کودک شوید.**
2. **احساسات کودک را با کلماتی مانند “اوهوم”، “متوجه شدم” تایید کنید.**
3. **احساسات کودک را نامگذاری کنید (“به نظر عصبانی میرسی”).**
4. **هرگز احساسات کودک را انکار یا کوچک نشمارید.**
5. **برای برآورده کردن خواستههای غیرمنطقی در خیال، آرزو کنید (“کاش میتوانستم ماه را برات بگیری”).**
6. **در حین گوش دادن، صحبت کودک را قطع نکنید.**
7. **از پرسیدن سوالات زیاد و توضیحخواهی بپرهیزید.**
8. **برای کودک نسخه نپیچید و راهحل فوری ارائه ندهید.**
9. **احساسات کودک را در آینه بازتاب دهید تا خودش آن را ببیند.**
10. **با گفتن “میدونم چه حسی داری” ادعای ذهنخوانی نکنید.**
11. **به جای سوال پرسیدن، احساس را به صورت جمله陈述 کنید.**
12. **به کودک اجازه دهید خودش برای مشکلش راهحل پیدا کند.**
13. **در لحظهی هیجانی، بحث منطقی را موکول به زمان آرامش کنید.**
14. **با آه کشیدن یا حرکات صورت، همدلی غیرکلامی نشان دهید.**
15. **یک شنوندهی صبور و بدون قضاوت باشید.**
16. **بپذیرید که گاهی کودک فقط需要一个 شنونده است، نه یک ناجی.**
17. **از جملاتی مانند “میتونی در موردش بیشتر بهم بگی” استفاده کنید.**
18. **به احساسات پشت رفتار کودک توجه کنید، نه فقط به خود رفتار.**
19. **با کلام خود، شدت احساس کودک را نشان دهید (“این واقعاً ناامیدکنندست”).**
20. **به کودک اطمینان دهید که احساسش طبیعی و قابل درک است.**
21. **فضایی امن برای بروز آزادانهی تمام احساسات (منفی و مثبت) ایجاد کنید.**
22. **وقتی کودک گریه میکند، اولین واکنش شما ساکت کردن او نباشد.**
23. **خشم کودک را به عنوان یک پیام در نظر بگیرید، نه یک حملهی شخصی.**
24. **برای درک احساس کودک، خود را به جای او بگذارید.**
25. **پس از بروز احساس، در مورد راهحلها در زمانی دیگر صحبت کنید.**

#### **بخش دوم: همکاری و مشارکت کودک (مراحل 26-40)**

26. **به جای دستور دادن، آنچه میبینید را توصیف کنید (“توپ روی میزه”).**
27. **اطلاعات لازم را به سادگی در اختیار کودک بگذارید (“کفشها جاییشون توی کمده”).**
28. **حرف خود را در قالب یک کلمه بیان کنید (“سگ!” به جای “به سگ آب دادی؟”).**
29. **احساسات خود را صادقانه بیان کنید (“دلم نمیخواد کتابم دست کثیف گرفته بشه”).**
30. **یادداشتی بنویسید و در جایی بگذارید که کودک آن را ببیند.**
31. **از بازی و خلاقیت برای درخواستهای خود استفاده کنید.**
32. **از جملات “من” استفاده کنید تا از سرزنش (“تو”) بپرهیزید.**
33. **در مورد کارهایی که نمیتوان انجام داد، واضح و قاطع باشید.**
34. **در صورت امکان، به کودک حق انتخاب بدهید (“لباس آبی میپوشی یا قرمز؟”).**
35. **برای کارهای ناخوشایند، آن را به بخشهای کوچک و قابل مدیریت تقسیم کنید.**
36. **از شوخی و طنز مثبت برای کاهش تنش استفاده کنید.**
37. **از تبدیل درخواست به یک مسابقه یا بازی استفاده کنید (“بیا ببینیم چه کسی زودتر تختش رو مرتب میکنه”).**
38. **کارها را به صورت مشارکتی و با هم انجام دهید (“بیا با هم收拾 کنیم”).**
39. **از تهدید و رشوه دادن برای وادار کردن کودک به همکاری بپرهیزید.**
40. **وقتی کودک همکاری میکند، قدردانی خود را بیان کنید.**

#### **بخش سوم: جایگزینهای تنبیه (مراحل 41-60)**

41. **به جای تنبیه، از کودک بخواهید کاری که انجام داده را جبران کند.**
42. **نارضایتی خود را بدون حمله به شخصیت کودک ابراز کنید.**
43. **انتظارات خود را به وضوح بیان کنید.**
44. **به کودک نشان دهید چگونه میتواند کار را به درستی انجام دهد.**
45. **به کودک فرصت جبران و شروع دوباره بدهید.**
46. **در صورت لزوم، از “وقفه” (Time-out) برای آرام شدن همه استفاده کنید.**
47. **محدودیتها و عواقب طبیعی و منطقی رفتار را مشخص کنید.**
48. **اجازه دهید کودک با عواقب طبیعی رفتارش مواجه شود (گرسنه ماندن به دلیل نخوردن شام).**
49. **در مورد مشکل با کودک گفتگو کنید و از او نظر بخواهید.**
50. **برای پیدا کردن راهحل، با هم فکر کنید و ایده جمعآوری کنید.**
51. **راهحلهای پیشنهادی را بدون قضاوت بنویسید.**
52. **با همفکری، راهحلی را انتخاب کنید که برای همه قابل قبول باشد.**
53. **پس از انتخاب راهحل، مسئولیتهای هرکس را مشخص کنید.**
54. **یک زمان مشخص برای ارزیابی دوبارهی راهحل تعیین کنید.**
55. **به کودک اطمینان دهید که به توانایی او برای حل مشکل ایمان دارید.**
56. **به جای تمرکز بر گذشته، بر حل مسئله در آینده تمرکز کنید.**
57. **اگر راهحل جواب نداد، دوباره با هم گفتگو کنید.**
58. **از عذرخواهی اجباری بپرهیزید؛ در عوض، بر جبران تمرکز کنید.**
59. **به کودک کمک کنید درک کند رفتارش چگونه بر دیگران تاثیر گذاشته است.**
60. **هدف شما آموزش انضباط درونی باشد، نه اطاعت کورکورانه.**

#### **بخش چهارم: تقویت استقلال و خودکفایی (مراحل 61-75)**

61. **به کودک اجازه دهید حق انتخاب داشته باشد.**
62. **به سوالات کودک، با سوال پاسخ دهید تا خودش فکر کند.**
63. **فرصتهایی برای تصمیمگیریهای کوچک به کودک بدهید.**
64. **از انجام کارهایی که کودک خود میتواند انجام دهد، خودداری کنید.**
65. **اجازه دهید کودک با مشکلاتش دست و پنجه نرم کند (در حد معقول).**
66. **اشتباهات را به عنوان فرصتی برای یادگیری قلمداد کنید.**
67. **به جای ارائه پاسخ آماده، منابع پیدا کردن پاسخ را نشان دهید.**
68. **علاقهی واقعی به ایدهها و نظرات کودک نشان دهید.**
69. **از کودک بخواهید در کارهای خانه مشارکت meaningful داشته باشد.**
70. **به کودک اجازه دهید برای پول توجیبی خود برنامهریزی کند.**
71. **فضای فیزیکی را به گونهای تنظیم کنید که کودک بتواند مستقل عمل کند (کمد Low).**
72. **به کودک اعتماد کنید و این اعتماد را با واگذاری مسئولیت نشان دهید.**
73. **در مورد برنامههای خانوادگی از کودک نظرخواهی کنید.**
74. **از دخالت در درگیریهای بین کودک و همسالانش (در حد امکان) بپرهیزید.**
75. **بر تواناییهای کودک تمرکز کنید، نه بر ناتوانیهایش.**

#### **بخش پنجم: تحسین و تشویق موثر (مراحل 76-90)**

76. **به جای قضاوت کلی (“تو بهترینی”)، رفتار خاص را توصیف کنید (“تمام وسایلتو جمع کردی”).**
77. **احساسات خود را از دیدن آن رفتار بیان کنید (“دیدن اتاق تمیزت واقعاً منو خوشحال کرد”).**
78. **پیشرفت و تلاش کودک را تحسین کنید، نه فقط نتیجه نهایی را.**
79. **از تحسینهای اغراقآمیز و کلیشهای بپرهیزید.**
80. **کودک را به خاطر کاری که دوست دارد انجام میدهد، تحسین کنید.**
81. **از کودک بخواهید خودش را تحسین کند (“از خودت در مورد این نقاشی چه فکر میکنی؟”).**
82. **بر روی نقاط قوت و داراییهای کودک تمرکز کنید.**
83. **به کودک کمک کنید تصویر مثبتی از خودش بسازد (“تو میتونی مشکلاتت رو حل کنی”).**
84. **در حضور دیگران، از کودک به طور واقعی تعریف کنید.**
85. **گاهی تحسین را به صورت غیرکلامی (در آغوش گرفتن، لبخند) نشان دهید.**
86. **از مقایسهی کودک با دیگران برای تحسین کردن جداً بپرهیزید.**
87. **تحسین شما باید صادقانه و واقعبینانه باشد.**
88. **کارهای کوچک و پیش پا افتادهای که انجام میدهد را نیز ببینید و تحسین کنید.**
89. **بر فرآیند کار تمرکز کنید (“حتماً روی این رنگآمیزی دقت زیادی کردی”).**
90. **از تحسین به عنوان یک ابزار کنترل استفاده نکنید.**

#### **بخش ششم: رهایی از برچسبها و نقشها (مراحل 91-100)**

91. **به کودک کمک کنید تصویر جدیدی از خودش بسازد (“تو کسی هستی که…”).**
92. **فرصتهایی ایجاد کنید تا کودک خود را در نقش جدیدی ببیند.**
93. **وقتی کودک مطابق برچسب قدیمی رفتار میکند، واکنش متفاوتی نشان دهید.**
94. **نقاط قوت کودک را در نقشهای منفی پیدا و برجسته کنید (مثلاً “رییس” میتواند “رهبر” باشد).**
95. **الگویی برای کودک باشید که میخواهید آن را ببیند.**
96. **خاطراتی از زمانی که کودک متفاوت رفتار کرده بود را به یادش بیاورید.**
97. **باور داشته باشید که کودک توانایی تغییر دارد و این باور را به او منتقل کنید.**
98. **از سایر اعضای خانواده بخواهید در تغییر نگاه به کودک مشارکت کنند.**
99. **صبور باشید؛ تغییر نقشها و باورهای عمیق نیاز به زمان دارد.**
100. **عشق و محبت بیقید و شرط خود را به عنوان یک شخص، مستقل از رفتارش، نشان دهید.**

—

این چکلیست، راهنمای جامعی برای به کارگیری اصول کتاب در زندگی روزمره است. به خاطر داشته باشید که تسلط بر این مهارتها نیاز به تمرین، صبر و شکیبایی دارد.